Thực trạng nguồn nhân lực du lịch Việt Nam và nhu cầu từ các doanh nghiệp sử dụng lao động

Tham dự Diễn đàn nguồn nhân lực du lịch Việt Nam 2019 được tổ chức vào ngày 12/04 vừa qua tại hội trường Thống Nhất, ThS. Nguyễn Quốc Kỳ - Tổng Giám đốc Công ty Du lịch Vietravel đã trình bày tham luận với chủ đề “Nguồn nhân lực Du lịch Việt Nam: Thực trạng và Nhu cầu đào tạo – Góc nhìn từ doanh nghiệp du lịch”.

ThS. Nguyễn Quốc Kỳ - Tổng Giám đốc Công ty Du lịch Vietravel

Hiện nay, ở nước ta, nguồn nhân lực đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc phát triển du lịch, là một trong những nút thắt để ngành công nghiệp không khói cất cánh. Ngành du lịch góp phần tạo ra khoảng 4 triệu lao động bao gồm cả đóng góp trực tiếp (2,46 triệu lao động tương đương 4,6% cơ cấu lao động) và gián tiếp, chiếm tổng đóng góp khoảng 7,6%/tổng cơ cấu lao động. Cũng theo báo cáo từ Tổng cục thống kê, nhân lực nhóm ngành liên quan đến du lịch hiện có năng suất lao động thấp, tốc độ tăng trưởng năng suất lao động thấp và gần như thấp so với các nước trong khu vực ASEAN (bằng khoảng 40-45% so với Thailand và Malaysia)

Trước thực tế hiện nay, du lịch được xác định sẽ trở thành ngành mũi nhọn của nền kinh tế Việt Nam thì việc chú trọng phát triển nguồn nhân lực du lịch là điều ưu tiên hàng đầu. Theo Hội đồng du lịch và lữ hành thế giới (WTTC) dự báo đến năm 2028, ngành du lịch và lữ hành cần khoảng 5 triệu lao động bao gồm trực tiếp và gián tiếp. Riêng nhu cầu về nhân lực đóng góp trực tiếp đến năm 2028 ngành du lịch cần thêm khoảng 2,9 triệu lao động trực tiếp, so với năm 2017, mỗi năm toàn ngành cần thêm trung bình 41.000 lao động trực tiếp.

Bảng bên dưới cho thấy chỉ số kỹ năng lao động của nhân sự Việt Nam được so sánh với một vài quốc gia trong khu vực ASEAN, nhận thấy Việt Nam có vị trí xếp hạng thấp về hầu như các tiêu chí về kỹ năng lao động (chú thích: vị trí xếp hạng /140 quốc gia các tiêu chí)

Tuy nhiên, theo báo cáo của Tổng cục thống kê trong năm 2017, tổng số lao động trong ngành du lịch từ 15 tuổi trở lên đang làm việc đã qua đào tạo chiếm khoảng 14,6% (khoảng 360.000 lao động trực tiếp năm 2017). Mỗi năm nhu cầu trung bình cần 41.000 lao động trực tiếp nhưng chỉ khoảng 15.000 sinh viên ra trường. Điều này cho thấy các cơ quan ban ngành, các đơn vị đào tạo cần quan tâm hơn nữa trong việc đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực cho ngành du lịch nước nhà.

Đứng trước thực trạng đó, đại diện doanh nghiệp trực tiếp sử dụng lao động trong lĩnh vực du lịch, ThS. Nguyễn Quốc Kỳ đã đề xuất các đơn vị đào tạo nguồn nhân lực du lịch cần có quy chuẩn khung tạo từ cao xuống thấp, rà soát lại chương trình đào tạo từ bậc đại học trở xuống, dần chuyển đổi, áp dụng các quy chuẩn của VTOS, đồng thời có tiếp thu và cải tiến các chương trình đào tạo nhằm đảm bảo nguồn lực trong ngành du lịch đủ sức cạnh tranh trong môi trường quốc tế. Đối với cơ quan quản lý, cần tính toán việc thành lập trường chuyên về du lịch vì đã xác định là ngành kinh tế mũi nhọn thì có thể qui hoạch một số trường đại học có các khoa Du lịch làm nòng cốt cho Vùng, cần cho phép nâng chỉ tiêu tuyển sinh nhóm ngành du lịch. Điều đặc biệt là doanh nghiệp đã mạnh dạn đặt hàng các đơn vị đào tạo có kế hoạch và định hướng đào tạo phân cấp theo 3 cấp bậc chính: cấp quản lý, cấp doanh nghiệp, cấp tiếp xúc trực tiếp với khách hàng.

(Bài viết sử dụng tư liệu từ tham luận “NGUỒN NHÂN LỰC DU LỊCH VIỆT NAM: THỰC TRẠNG VÀ NHU CẦU ĐÀO TẠO - GÓC NHÌN TỪ DOANH NHIỆP DU LỊCH” của ThS. Nguyễn Quốc Kỳ - Tổng GĐ Công ty du lịch Vietravel)